Examine Metadata

तुमचा फोन जो प्रत्येक फोटो काढतो, त्यात लपलेली माहिती साठवली जाते: बहुतेक वेळा फोटो नेमका कुठे काढला ती जागा, कोणत्या फोनने काढला आणि नेमक्या कोणत्या वेळी काढला. डॉक्युमेंट्समध्ये लिहिणाऱ्याचं नाव आणि त्याची कंपनी असते. फाइल उघडल्यावर यातलं काहीच दिसत नाही, पण फाइल शेअर केली की सगळं सोबत जातं.

Examine Metadata (मेटाडेटा तपासा) ही माहिती तुम्हाला दाखवतं आणि फाइल तुमच्या हातातून जाण्यापूर्वी ती काढून टाकतं. आम्ही दोन ॲप तयार केली आहेत, एक तुमच्या फोनसाठी आणि एक तुमच्या कॉम्प्युटरसाठी. दोन्ही पूर्णपणे तुमच्या स्वतःच्या डिव्हाइसवर चालतात आणि इंटरनेटशी कधीच जोडली जात नाहीत.

Examine Metadata Pur-N-Kleen Water Company, LLC प्रकाशित करते. गुंतवणूकदार नाहीत, जाहिरात नेटवर्क नाही, विकण्यासाठी डेटा नाही; फक्त दोन प्रोग्राम, जे आपलं काम करतात आणि ते काळजीपूर्वक करतात, तुमच्यासाठी.

तुमचा फोटो तुमच्याबद्दल काय सांगतो

तुमचा फोन जेव्हा फोटो काढतो, तेव्हा तो फक्त चित्र साठवत नाही. चित्रासोबत तो लपलेल्या नोंदींची एक यादीही लिहून ठेवतो, तिला मेटाडेटा म्हणतात. साध्या फोन फोटोमध्ये अशा डझनभर नोंदी असतात: सेकंदापर्यंतची तारीख आणि वेळ, तुम्ही नेमके जिथे उभे होता ती जागा, जी साधारणपणे काही मीटरच्या आत अचूक असते, फोनची कंपनी आणि मॉडेल, त्याच्या कोणत्या कॅमेऱ्याने आणि कोणत्या सेटिंग्जसह फोटो काढला, आणि बहुतेकदा समुद्रसपाटीपासूनची तुमची उंची आणि ज्या दिशेला तुम्ही बघत होतात ती दिशा.

फोटो बघताना यातली कोणतीही माहिती तुम्हाला दिसत नाही. मेटाडेटा तुमच्या गॅलरीत, टेक्स्ट मेसेजमध्ये किंवा ईमेलमध्ये दिसत नाही. पण तो फाइलच्या आत लिहिलेला असतो, आणि फाइल जिथे जाते तिथे तोही जातो, जोपर्यंत कुणीतरी तो काढत नाही. मूळ फाइल ज्याच्या हातात पडते तो मोफत टूलने, किंवा कॉम्प्युटरवर फक्त फाइलचे गुणधर्म उघडून, काही सेकंदांत हे सगळं वाचू शकतो.

$ examine 20260815_195812.jpg

[फाइल]     फाइलचे नाव                : 20260815_195812.jpg
[फाइल]     फाइलचा आकार              : 3.4 MB
[फाइल]     फोटोचा आकार              : 4000x3000
[EXIF]     कंपनी                     : samsung
[EXIF]     कॅमेरा मॉडेल                : Galaxy S24
[EXIF]     सॉफ्टवेअर                  : S921USQU2AXH1
[EXIF]     ओरिएंटेशन                  : घड्याळाच्या दिशेने 90 फिरवलेला
[EXIF]     मूळ तारीख आणि वेळ          : 2026:08:15 19:58:12
[EXIF]     तयार केल्याची तारीख        : 2026:08:15 19:58:12
[EXIF]     बदल केल्याची तारीख         : 2026:08:15 19:58:12
[EXIF]     मूळ वेळेचा सेकंदाचा अंश        : 482
[EXIF]     मूळ वेळेचा ऑफसेट             : -04:00
[EXIF]     एक्सपोजर प्रोग्राम          : प्रोग्राम AE
[EXIF]     एक्सपोजर वेळ               : 1/120
[EXIF]     F क्रमांक                  : 1.8
[EXIF]     ISO                      : 50
[EXIF]     फोकल लांबी                : 6.3 mm
[EXIF]     35mm फॉरमॅटमधील फोकल लांबी : 24 mm
[EXIF]     फ्लॅश                      : बंद, फ्लॅश चमकला नाही
[EXIF]     व्हाइट बॅलन्स               : ऑटो
[EXIF]     मीटरिंग मोड               : केंद्रभारित सरासरी
[EXIF]     तेजाचे मूल्य                 : 7.81
[EXIF]     दृश्याचा प्रकार             : मानक
[EXIF]     फोटोचा युनिक आयडी         : J12LLKA00SM
[GPS]      GPS आवृत्ती आयडी           : 2.2.0.0
[GPS]      GPS अक्षांश संदर्भ           : उत्तर
[GPS]      GPS अक्षांश                : 40 deg 44' 54.38"
[GPS]      GPS रेखांश संदर्भ            : पश्चिम
[GPS]      GPS रेखांश                 : 73 deg 59' 8.38"
[GPS]      GPS उंची संदर्भ             : समुद्रसपाटीपासून वर
[GPS]      GPS उंची                  : 14 m
[GPS]      GPS तारखेचा शिक्का         : 2026:08:15
[GPS]      GPS वेळेचा शिक्का           : 23:58:11
[GPS]      GPS फोटो दिशा संदर्भ       : चुंबकीय उत्तर
[GPS]      GPS फोटो दिशा            : 212
[GPS]      GPS आडव्या स्थानाची त्रुटी   : 4.2 m
[संयुक्त]     GPS स्थान                 : 40 deg 44' 54.38" N, 73 deg 59' 8.38" W
[संयुक्त]     मूळ तारीख आणि वेळ          : 2026:08:15 19:58:12.482-04:00
[संयुक्त]     प्रकाशाचे मूल्य              : 9.0
[Samsung]  वेळेचा शिक्का               : 2026:08:15 19:58:12.482-04:00
[Samsung]  MCC डेटा                  : युनायटेड स्टेट्स / गुआम (310)
[XMP]      तयार करणारे टूल            : Galaxy S24
[XMP]      निर्मितीची तारीख          : 2026:08:15 19:58:12
[IFD1]     थंबनेल फोटो                : (बायनरी डेटा 45120 बाइट)
[ICC]      प्रोफाइलचे वर्णन            : sRGB IEC61966-2.1

45 लपलेली फील्ड्स. त्यापैकी एकही फोटोमध्ये दिसत नाही.

काही मोठी सोशल नेटवर्क पोस्ट करताना लोकेशन काढून टाकतात. फोटो पाठवण्याच्या इतर अनेक पद्धती तसं करत नाहीत: टेक्स्ट मेसेज, ईमेलचे अटॅचमेंट, फाइल किंवा डॉक्युमेंट म्हणून पाठवलेले फोटो, क्लाउडच्या शेअर केलेल्या लिंक, आणि अनेक ऑनलाइन मार्केटप्लेस, फोरम आणि लहान साइट्स. एखादी डेटिंग साइट, मार्केटप्लेस किंवा मेसेजिंग ॲप तुमची वैयक्तिक माहिती सुरक्षित ठेवते आहे का, किंवा त्या कंपन्या त्यांची धोरणं केव्हा बदलतील, हे खात्रीने जाणून घेण्याचा कोणताही मार्ग नाही. फोटो पाठवल्यानंतर त्याचं काय होतं हे तुम्हाला नेमकं माहीत नसेल, तर तुमची लपलेली माहिती त्याच्यासोबत जाते असं मानणंच सुरक्षित.

कुणी लक्ष द्यायला हवं

जो कोणी फारशी ओळख नसलेल्या लोकांना, किंवा आपल्या नियंत्रणात नसलेल्या ठिकाणी फोटो पाठवतो. रोजच्या जीवनातली काही उदाहरणं:

ऑनलाइन काही विकणं

तुम्ही हॉलमधल्या सोफ्याचा फोटो काढून लिस्टिंग टाकता. त्या फोटोमध्ये तुमच्या घराचं लोकेशन असू शकतं, जे लिस्टिंग उघडणारा प्रत्येक अनोळखी माणूस वाचू शकतो, फक्त खरेदीदार नाही.

सुट्टी आणि प्रवास

तुमचे फोटो प्रत्येक फोटो नेमका कोणत्या तारखेला, केव्हा आणि कुठे काढला ते उघड करू शकतात. तुम्ही बाहेर असताना टाकलेला फोटो लोकांना सांगतो की तुम्ही कुठे आहात, आणि त्यातून तुम्ही घरी नाही हेही कळतं.

नव्या कुणाला भेटताना

डेटिंग ॲपवर किंवा ऑनलाइन भेटलेल्या एखाद्याला पाठवलेल्या फोटोंमध्ये तुमच्या घराचं किंवा कामाच्या जागेचं लोकेशन असू शकतं, तुम्ही स्वतः त्यापैकी काहीही सांगायचं ठरवण्याच्या खूप आधी.

तुमच्या मुलांचे फोटो

घरी, शाळेत किंवा खेळाच्या सरावाला काढलेल्या फोटोंमध्ये त्या जागाही असतात. ग्रुप चॅटवर किंवा वर्गाच्या पेजवर पाठवण्यापूर्वी त्यांची स्वच्छ कॉपी करून घेणं योग्य ठरतं.

गुन्हा किंवा कामाच्या जागेवरचा धोका कळवणं

एखादा गुन्हा, संशयास्पद परिस्थिती किंवा कामाच्या जागेवरचा धोका यांचा फोटो काढताना तुम्हाला तुमची गोपनीयता गमवावी लागू नये. पण फोटो सेकंदापर्यंत नेमका केव्हा काढला ते नोंदवतो, सोबत तुमचा फोन ओळखणारे तपशीलही. तुम्ही त्या वेळी तिथे होतात हे माहीत असताना, फोटो कुणी काढला हे शोधून काढणं तुमच्या बॉससाठी किती कठीण असेल? स्वच्छ कॉपी पाठवा आणि मूळ फोटो स्वतःकडे ठेवा, जो ॲप कधीच बदलत नाही.

काम आणि व्यवसाय

क्लायंटना पाठवलेल्या साइटच्या, प्रॉडक्टच्या किंवा व्हाइटबोर्डच्या फोटोंमध्ये तुमच्या ऑफिसचं लोकेशन असू शकतं, किंवा तुम्ही ज्या घरातून काम करता त्याचं.

बहुतेक फोटो शेअर करणं निरुपद्रवी असतं. अडचण अशी की कोणता फोटो निरुपद्रवी नाही ते बघून कळत नाही. Examine Metadata पाठवण्यापूर्वी फोटो नेमकं काय घेऊन जातो ते दाखवतं, आणि तुमचे फोटो तुमच्याबद्दल काय सांगतात ते तुम्हाला स्वतः ठरवायचं असेल तेव्हा स्वच्छ कॉपी बनवून देतं.

Android साठी Examine Metadata

तुमच्या गॅलरीतून एखादा फोटो यावर शेअर करा, किंवा ॲपमध्येच निवडा. तुमच्या फोनवरच काढलेल्या नकाशावर ॲप दाखवतं की फोटो कुठे काढला होता, तसंच कोणत्या फोनने, केव्हा, आणि बाकी प्रत्येक लपलेलं फील्ड. मग सॅनिटाइझ करा आणि शेअर करा वर टॅप करा: ॲप स्वच्छ कॉपी बनवतं, ती तपासतं आणि तुम्ही निवडलेल्या ॲपकडे सोपवतं. तुमचा मूळ फोटो कधीच बदलला जात नाही.

लक्षात ठेवा: चित्र स्वतःही बरंच काही सांगू शकतं: चेहरे, टॅटू, खोली. ॲप लपलेला डेटा काढतं, चित्रात जे दिसतं ते नाही.

Windows साठी Examine Metadata

कॉम्प्युटरमधल्या कोणत्याही फाइलसाठी: फोटो, डॉक्युमेंट्स, PDF आणि ऑडिओ. फाइलवर राइट-क्लिक करा, Examine metadata निवडा, आणि प्रत्येक लपलेलं फील्ड स्क्रीनवर येतं, वाचायला, बदलायला, Scramble किंवा Sanitize करायला तयार. आवृत्ती 0.6.0, Windows 10 आणि 11. प्रोग्राम स्वतः इंग्रजीत आहे.

वैशिष्ट्ये

खाली दिलेलं सगळं एका फाइलवर चालतं आणि निवडलेल्या सगळ्या फाइल्सवर एकदमही चालतं. बटणांची नावं इंग्रजीत आहेत, प्रोग्राममध्ये आहेत तशी.

स्क्रीनशॉट

मुख्य विंडो. डावीकडे फाइल्स, उजवीकडे त्यांना माहीत असलेलं सगळं.

Sanitize

तोच फोटो Sanitize, location only च्या आधी आणि नंतर, फील्ड फिल्टर gps वर ठेवून. कॅमेरा, लेन्स आणि तारीख जशी होती तशीच आहे.

फाइल परत वाचल्यानंतर लिहिलेला रिपोर्ट.

Scramble

तारखा बदलणं

एकाच वेळी अनेक फाइल्स

तीन फोटो निवडले आहेत. बदल सगळ्यांना लागू होतात.

नमुना फोटो

हे तीन फोटो मोफत डाउनलोड करता येतात. प्रत्येकामध्ये खऱ्या कॅमेरा किंवा फोनने लिहिल्यासारखा मेटाडेटा आहे. कोणत्याही मेटाडेटा व्ह्यूअरमध्ये एक उघडा आणि आत काय आहे ते बघा.

कॅमेरा   Canon EOS R6
लेन्स    RF24-105mm F4 L IS USM
वेळ     2024-08-17 19:42:10 -07:00
GPS     46.8523 N, 121.7603 W
शहर      Ashford

कॅमेरा   Apple iPhone 15 Pro
लेन्स    back triple camera f/1.78
वेळ     2025-01-04 21:13:55 -05:00
GPS     40.7003 N, 74.0124 W

कॅमेरा   FUJIFILM X-T5
लेन्स    XF80mmF2.8 R LM OIS WR Macro
वेळ     2025-05-21 10:05:31 +09:00
GPS     35.0116 N, 135.7681 E

किंमत

गोपनीयता

आज तुम्ही इन्स्टॉल करता ते बहुतेक सॉफ्टवेअर तुमच्याशिवाय इतर कुणासाठी तरी काम करतं. तुम्ही कुठे आहात, कशावर टॅप करता आणि किती वेळ थांबता हे सगळं ते नोंदवतं आणि त्यासाठी पैसे देणाऱ्याला पोहोचवतं. तुम्हाला ॲप मिळतं; त्यांना तुम्ही.

Examine Metadata (मेटाडेटा तपासा) फक्त तुमच्यासाठी काम करतं, इतर कुणासाठी नाही. Android ॲपला इंटरनेटची परवानगी नाही, त्यामुळे Android स्वतःच त्याला कुठेही कनेक्ट होऊ देत नाही. हे तुम्हाला विश्वासावर मानण्याची गरज नाही: परवानग्यांची यादी त्याच्या Play Store पेजवर आहे, आणि तुमचा फोनही ती दाखवतो. Windows प्रोग्राम कोणतंही नेटवर्क कनेक्शन बनवतच नाही: खाते नाही, लायसन्स सर्व्हर नाही, अपडेट तपासणी नाही, अनालिटिक्स नाही. त्याच्या लॉगमध्ये फक्त त्रुटी नोंदवल्या जातात, फाइलची नावं कधीच नाही.

तुम्ही जे उघडता ते तुमच्या डिव्हाइसवरच राहतं. काहीही अपलोड होत नाही, काहीही मोजलं जात नाही, आणि कुणीही बघत नाही. तयार करायला खाते नाही, द्यायला ईमेल पत्ता नाही, जाहिराती नाहीत, आणि तुमच्या डेटाने किंमत मोजली जाणारी कोणतीही "मोफत" आवृत्ती नाही. तुम्ही ॲपसाठी पैसे देता, या पानावर जे लिहिलं आहे तेच नेमकं तुम्हाला मिळतं, आणि तुम्ही वापरत राहाल तोपर्यंत ते तेच काम करत राहतं.

हे सामान्य असायला हवं. आता ते राहिलेलं नाही. तुमच्या फोनमधल्या काही ॲपच्या परवानग्या बघा, फरक तुम्हाला लगेच दिसेल.

हे वेब पेज कोणत्याही कुकीज ठेवत नाही आणि इतर कोणत्याही साइटवरून काहीही लोड करत नाही.

Android साठी Examine Metadata: गोपनीयता धोरण
Android साठी Examine Metadata: वापराच्या अटी

प्रश्न

iPhone किंवा Mac आवृत्ती आहे का?

नाही. एक Android ॲप आहे आणि एक Windows प्रोग्राम.

मला दोन्ही लागतील का?

नाही. Android ॲप फोनमधले फोटो पाठवण्यापूर्वी वापरण्यासाठी आहे. Windows प्रोग्राम कॉम्प्युटरमधल्या कोणत्याही फाइलसाठी आहे, आणि तो फील्ड्स फक्त काढत नाही, बदलूही शकतो.

Android वर 3 मोफत फोटोंनंतर काय होतं?

कोणताही फोटो काय सांगून टाकतो ते तुम्ही तेव्हाही मोफत आणि हवं तितक्या वेळा बघू शकता. आणखी स्वच्छ कॉपी बनवायला, किंवा एकाच वेळी अनेक फोटो करायला, दोन प्लॅनपैकी एक लागतो: वर्षाला US$4.99, किंवा US$14.99 चं एकवेळचं पेमेंट.

Windows प्रोग्राम माझ्या भाषेत आहे का?

अजून नाही. सध्या तो फक्त इंग्रजीत आहे. Android ॲप तुमच्या भाषेत आहे.

त्यामुळे माझ्या फाइल्स खराब होऊ शकतात का?

फोटो, डॉक्युमेंट्स आणि ऑडिओचे टॅग एका नव्या कॉपीमध्ये लिहिले जातात, जी पूर्ण झाल्यावरच मूळ फाइलची जागा घेते, त्यामुळे मध्येच थांबलेलं सेव्ह अर्धवट फाइल मागे ठेवत नाही. पण बदल करणं आणि सॅनिटाइझ करणं हे फाइल्स बदलण्यासाठीच आहे, आणि काही बदल परत करता येत नाहीत. मूळ फाइल परत हवी असण्याची शक्यता असेल, तर Keep backup चालू करा, किंवा कॉपींवर काम करा.

Sanitize सगळं काढून टाकतो का?

त्या फॉरमॅटमध्ये ExifTool आणि Windows जे काही लिहू शकतात ते सगळं तो काढतो, आणि एखाद्या फॉरमॅटमध्ये फक्त अर्धवट काढणं शक्य असेल, तर रिपोर्ट तसं स्पष्ट सांगतो. फाइल सिस्टमच्या तारखा (तयार केल्याची, बदलल्याची) फाइलच्या नसून Windows च्या असतात; त्या तुम्ही ठरवू शकता, पण काढू शकत नाही.

हे फॉरेन्सिक साधन आहे का?

त्याचं तसं कोणतंही प्रमाणपत्र नाही. ते Explorer पेक्षा खूप जास्त दाखवतं, पण एखादी फाइल पुरावा ठरू शकत असेल, तर पडताळलेल्या कॉपीवर काम करा.

मला अपडेट्स मिळतात का?

तुमचा परवाना कधीच संपत नाही. तुम्ही घेतलेली आवृत्ती Windows ती चालवेल तोपर्यंत चालत राहते.

इन्स्टॉलर चालवताना Windows ताकीद का देतं?

इन्स्टॉलरवर अजून कोड-साइन केलेलं नाही, त्यामुळे SmartScreen म्हणू शकतं की ते त्याला ओळखत नाही. अधिक माहिती निवडा, मग तरीही चालवा. तुम्हाला आधी फाइल पडताळायची असेल, तर डाउनलोड पेजवर SHA-256 चेकसम दिला आहे.